KNMP: Pleidooi voor nog sterkere zorgfunctie apothekers

Met de vergrijzing in Nederland melden zich de komende jaren aan de apotheekbalie meer en meer patiënten, die intensieve farmaceutische zorg behoeven. Dit heeft consequenties voor het werk en de rol van de apotheker.

Het rapport ‘Versterking van de zorgfunctie van openbaar apothekers’ kijkt vooruit en komt met adviezen.

Samenvatting rapport:
Door de vergrijzing stijgt het aantal inwoners met twee of meer chronische ziekten van een kwart nu naar een derde van de bevolking in 2035. Daarmee stijgt ook het aantal inwoners dat vijf of meer geneesmiddelen gebruikt; van 1,7 miljoen in 2016 naar 2,2 miljoen in 2035. Dit kan leiden tot meer geneesmiddelgerelateerde acute opnames onder 65-plussers; van 50 duizend per jaar in 2015 naar 75 duizend per jaar in 2035. Gerichte inzet van farmaceutische patiëntenzorg is nodig om deze opnames te voorkomen en te werken aan verbetering van de patiëntbeleving, verhoging van de gezondheidsuitkomsten en verlaging van de integrale zorgkosten per patiënt. Hiervoor zijn een goede informatiepositie van de openbare apotheek, een goede relatie tussen patiënt en apotheker, en samenwerking in het zorgnetwerk rondom de patiënt nodig. Dat kan worden gerealiseerd door een expliciete keuze van een patiënt voor een huisapotheek.

De kernwaarden van de apotheker vormen het fundament voor farmaceutische zorgverlening. Nederlandse apotheken leveren betrouwbare zorg van hoge kwaliteit en zijn betrokken bij de patiënt. Hiervoor werken zij actief samen in het zorgnetwerk om de patiënt evenals met zorgverzekeraars. Patiënten van een apotheker zijn op basis van hun voorkeuren en zorgbehoeftes in drie groepen te verdelen; incidentele, chronische en zorgintensieve patiënten. Ongeveer de helft zijn incidentele patiënten, en één op de acht patiënten is zorgintensief. Iets meer dan de helft van
de terhandstellingsomzet wordt gemaakt voor zorgintensieve patiënten. De behoefte aan farmaceutische patiëntenzorg neemt toe bij chronische patiënten en is het grootst bij zorgintensieve patiënten, waardoor de intensiteit van de zorgverlening aan de patiënt, en ook de samenwerking binnen het lokaal zorgnetwerk stijgen.

Druk op de bedrijfsvoering van apotheken heeft geresulteerd in schaalvergrotingen en ketenoptimalisatie. Bijna alle tweeduizend apotheken zijn aangesloten bij contracteerpartijen, en drie kwart is aangesloten bij een apotheekformule. Daarmee is het eind in zicht gekomen van schaalvergroting als antwoord op margedruk. Nederland is koploper in Europa: We hebben de laagste farmaceutische uitgaven als aandeel van de totale zorguitgaven en alleen Portugal heeft lagere farmaceutische uitgaven per persoon per jaar. Verhoging van de productiviteit per apotheek heeft zijn grenzen bereikt: er is hoge werkdruk, meer agressie aan de balie en toenemende uitstroom en uitval van apothekersassistenten. Verdere margedruk kan leiden tot verschraling van farmaceutische patiëntenzorg, terwijl de behoefte hieraan juist sterk toeneemt.

Onder de “terhandstelling” door een apotheker vallen het uitreiken van geneesmiddelen en farmaceutische patiëntenzorg. De huidige bekostiging is gebaseerd op het aantal terhandstellingen. Extra tijd en aandacht van de apotheker voor farmaceutische patiëntenzorg (zoals medicatiebeoordelingen, red.) worden niet gehonoreerd, terwijl dit juist steeds belangrijker wordt. De huidige bekostiging is niet congruent met de praktijkvoering. Patiëntgebonden bekostiging zou de zorgfunctie van apotheken kunnen versterken. Hierbij zouden patiënten zich inschrijven bij een huisapotheek, met een inschrijftarief ter dekking van de zorginhoudelijke taken voor deze patiënten. Hierdoor wordt de noodzakelijk patiëntgerichte zorg op maat gestimuleerd, evenals samenwerking in het lokale zorgnetwerk.

“Combiconsult, een korte medicatiebeoordeling door een apotheker in de huisartsenpraktijk”

Pilot: combi-consult

Probleem:

Ouderen die minder dan vijf geneesmiddelen gebruiken en jonger dan 65 jaar zijn, missen vaak een controle op juist medicatiegebruik. De angst voor bijwerkingen kan leiden tot verslechterde therapietrouw. De expertise van de apotheker binnen de multidisciplinaire ketenzorg wordt nog onvoldoende ingezet.

Opzet:

Het combiconsult is een korte, gestructureerde medicatiebeoordeling door de apotheker in de huisartsenpraktijk, direct voorafgaand aan de jaarcontrole van de patiënt bij de huisarts of  praktijkverpleegkundige.

Patiënt: “Het was zinvol, we zijn mijn hele medicatielijst langsgegaan en een aantal medicijnen konden wel minder. Normaal gesproken komt het daar in de apotheek niet van. Nu schoten mij in het gesprek ook vragen te binnen, normaal gesproken kom ik alleen snel de medicijnen ophalen. Dit is anders, je komt van het een op het ander.”

Resultaat:

Van de aanbevelingen van de apotheker is 65% daadwerkelijk uitgevoerd om klachten te verhelpen. Voor bijna de helft van de patiënten zijn geneesmiddelen in dosering verlaagd. Patiënten zijn positief over de inhoud van het combi-consult en het meedenken en uitleg door de apotheker. De samenwerking tussen de praktijkverpleegkundige en de apotheker is verbeterd.

Pilotlocaties:

  • Huisartspraktijk Prelude, Alphen aan de Rijn
  • Huisartspraktijk Stevenshof, Leiden

Aantal patiënten:

Er zijn 75 patiënten op een combiconsult geweest.

bron: Zorgbelang Zuidholland

‘Huisarts wil overleg over medicatie oudere met meerdere ziekten – polyfarmacie’

Huisartsen willen overleggen met andere huisartsen en apothekers over het medicatiebeleid voor ouderen met multimorbiditeit (red. met polyfarmacie). Dit hebben zij aangegeven in het promotieonderzoek van NIVEL-onderzoeker Judith Sinnige.

Huisartsen gaan niet allemaal op dezelfde manier om met patiënten met polyfarmacie. Zo zijn er grote verschillen in het aantal geneesmiddelvoorschriften per huisartsenpraktijk, stelt NIVEL-onderzoeker Sinnige vast. Huisartsen laten in gesprekken weten dat zij daarom gemaakte keuzes in het medicatiebeleid regelmatig willen doornemen met andere huisartsen en apothekers. Bijvoorbeeld met structurele medicatiebeoordelingen.

Bron: skipr.nl

(red.: uit onderzoek van de ouderenbonden blijkt, dat gemiddeld 300-400 patiënten per apotheek in aanmerking komen voor een medicatiereview. En dit terwijl de meeste apotheken al moeite hebben met de Inspectie-eis van 100 van deze reviews per jaar.)

“Steeds meer ouderen overlijden door val”

Zeker 3884 Nederlanders zijn vorig jaar overleden door een noodlottige valpartij, bijna 11 procent meer dan in 2015.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt de toename voor een belangrijk deel door de vergrijzing.

Vorig jaar was driekwart van de overledenen door een val 80 jaar of ouder. Bij vrouwen was 84 procent van de overledenen door zo’n uitglijder ouder dan 80 jaar, bij mannen was dit 66 procent.

Volgens het CBS neemt het aantal dodelijke vallen het sterkst toe bij 90-plussers. In de afgelopen vijf jaar is dat aantal zelfs bijna verdubbeld tot 1308.

Seniorenorganisatie KBO-PCOB laat in een reactie weten geschrokken te zijn van sterftecijfers als gevolg van een val.

Medicatie en valpreventie:

Volgens de organisatie wordt vallen door meerdere factoren veroorzaakt, waaronder ook (onnodig) geneesmiddelgebruik.

Een van de maatregelen, die te nemen zijn bij valpreventie is het uitvoeren van een medicatiebeoordeling. KBO-PCOB pleit reeds voor meer medicatiebeoordelingen, helaas krijgen lang niet alle oudere patienten een medicatiereview, terwijl ze deze volgens de richtlijnen wel zouden moeten krijgen.

Bron: nu.nl en CBS

WSO pleit voor herziening multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij ouderen

Honderd medicatiebeoordelingen in een jaar, dat is de groeinorm die de Inspectie (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, in oprichting, IGJ i.o.) in 2017 hanteert voor apotheken. Dit roept vragen op in het veld: wat als een openbare apotheek de norm niet precies gaat halen? Of af en toe andere criteria hanteert?

De minimumnorm van 100 medicatiereviews per jaar wordt in de praktijk vaak niet gehaald, terwijl er volgens de ouderenbonden zo’n 750.000 mensen in aanmerking komen voor een medicatiebeoordeling. Dat zou neerkomen op een gemiddelde van ca. 375 medicatiereviews per apotheek.

Lees verder in het Pharmaceutisch Weekblad.